Historia Świętowa

Polski Świętów

Powiat nyski, gmina Głuchołazy

(nazwa niemiecka: Polnisch Wette, w latach 1936-1945 Altwette, Kreis Neisse)

Rys historyczny i stan obecny:

Pierwsza informacja źródłowa o Polskim Świętowie pochodzi z 1284 r. Miejscowość została zapewne lokowana na prawie polskim i stąd jej nazwa. Wioska bywa również określana jako Stary Świętów w odróżnieniu od sąsiedniego Nowego Świętowa, założonego około 1300 r. na prawie niemieckim. O znaczeniu Polskiego Świętowa w średniowieczu świadczy kościół parafialny p.w. św. Jana Chrzciciela pochodzący z II połowy XIII w., a po raz pierwszy wzmiankowany w 1302 r.

Niestety świątynia wielokrotnie przebudowywana i rozbudowana w czasach późniejszych zatraciła cechy stylowe. Na skutek braku przekazów źródłowych niejasna pozostaje sytuacja własnościowa Polskiego Świętowa na  przestrzeni wieków. W szesnastym stuleciu miejscowość należała do miasta Nysa. W XIX w. właściciela Polskiego Świętowa wzniósł w wiosce niewielki klasycystyczny dwór. Historia tego budynku jest praktycznie nieznana. Obecnie zamieszkały dwór jest własnością prywatną i można go zobaczyć tylko z zewnątrz.

Klasycystyczny dwór został zbudowany zapewne około 1800 r. w niewielkiej odległości od kościoła w Polskim Święto wie. Rezydencja murowana z cegły, potynkowana, wzniesiona na planie prostokąta, na sklepionych piwnicach, dwukondygnacjowa, nakryta dachem mansardowym z naczółkami. Fasa da siedmioosiowa z centralnym trzyosiowym ryzalitem, zamkniętym trójkątnym przyczółkiem z okrągłym oknem. W ryzalicie wejście poprzedzone kamiennymi schodami, flankowane dwiema półkolumnami dźwigającymi gzyms pośrodku wygięty ku górze. Nad wejściem kartusz herbowy. Elewacje w znacznym stopniu uproszczone zachowały jedynie częściowo zachowały gzyms pomiędzy piętrami, niektóre otwory okienne w prostokątnych obramieniach. Układ wnętrz przekształcony w XX w., pierwotnie dwutraktowy z centralnie umieszczoną sienią. Pomieszczania nakryte płaskimi sufitami i sklepieniami żeglastymi. Do katalogu zabytków sztuki został w Polskim Świętowie wpisany dwór, nr rej.: 1025/65 z 21.05.1965 r.; plebania z przełomu XVIII i XIX w., nr rej.: 1708/66 z 28.02.1966 r.; zbiorowa mogiła ofiar hitlerowskich, na cmentarzu rzymskokatolickim, nr rej.: 255/90 z 22.06.1990 r. oraz dziewiętnastowieczny dom nr 17, nr rej.: 1709/66 z 26.02.1966 r.